haricilik

    4
    yuceltanay 28.6.2018 22:29
    havaric sözcüğü "haric"in çoğuludur; dışa çıkanlar, dışta kalanlar demektir. gerçek anlamı sünnilik'le şiilik'ten ayrılanlardır. bu mezhebin, ortaya çıkışı sıffın savaşı'nda görülür. sıffın savaşı'nda ali üstün durumdaydı, bunu istemeyenler olayı yatıştırmak, karşı yanı yenilgiden kurtarmak için barış yapılmasının daha uygun olduğunu ileri sürerek işin içinden sıyrılmaya çalıştılar. bu nedenle, durumu incelemek için birer yargıcı (hakem) seçtiler, ali de bu görüşü benimsedi. üstün durumdayken, barış yaparak olayı yatıştırma yanlısı olmayanlar, ali'nin bu eğilimine karşı çıktılar, onu gerçekçi olmamakla iki yanlı davranmakla suçlayarak karşıt bir tutum takındılar. ali'nin inancından kuşkuya düşerek, onu inan yenilemesi için baskı altına almaya kalktılar. istekleri yerine gelmeyince ali'den, onun topluluğundan ayrıldılar. işte bu olay nedeniyle kendilerine "ayrılanlar" anlamında "havariç" dendi.

    hariciler (havarie) çöllerde yaşayan, konar-göçer bağımsız topluluklardı, imamlık yüzünden savaş istemiyorlardı bu nedenle, imamlık uğruna savaşan ali ile muaviye'ye karşı çıktılar, onları ağır bir dille yerdiler, kötülediler. bu mezhebe göre savaş gereksizdir, inanç, için kan dökmenin dine yararı yoktur. islam dinini savaşla yaymaya kalkışmak, imamlık sorununu bir savaş nedeni durumuna getirmek, islam inançlarının özüyle bağdaşmaz, bu yüzden savaş yanlış bir yoldur. böyle yanlış bir yola girdikten sonra, üstün durumdayken, karşı yanın isteğine uyarak uzlaşma yapmak, barış sağlamak ise inancın köksüzlüğünden, yüzeyselliğinden dolayıdır.

    havaric mezhebinin, özde bir, görünüşte ayrı kolları vardır. bu kolların hepsi de ali'ye karşıdır, onun da, soyunun da islam inançlarına yürekten bağlı olmadığı kanısındadır. bu kollar şunlardır ;

    1- acarade kolu. kendi içinde etrafilik (etrafiye), hamzavilik (hamzaviye), hazmilik (hazmiye), hulefilik (hıılefiye) , malumilik (malumiye), mechulilik (mehıliye), meymunilik (meymuniye), mukrimilik (mukrimiye), sealibilik (sealibiye), sealibe-i mabe diye, şibanilik (şibaniye), şeibilik (şeibiye) gibi kolları vardır. kurucularının adlarıyla anılan bu kollara göre ali' de, soyu da iyi insanlar değildir, yanlış yoldadır. bir doğru insan imam olabilir, imamlığın bir yada birkaç kişinin tekelinde bulunması islam dininin özüyle bağdaşmaz. iş karşılığı çıkar sağlamak (rüşvet) en aşağılayıcı davranıştır.

    2- bikesilik kolu. bu kola göre inanç dille açıklanırsa yeter, başka neden aramanın gereği yoktur. çocuklar suç (küfr) ile inançta babaları gibidir.

    3- esferilik (esferiye), tapım (namaz, oruç) gereksizdir, dahası suçtur, dinden ayrılmadır.

    4- ezrakilik (ezrakiye) koluna göre ali'yi öldüren iyi bir iş yapmıştır, inancın gereğini yerine getirmiştir. ilk dört halife, kadınları, yandaşları kötü, çıkarcı, yalancı kimselerdir. iman dille açıklanırsa yeter, birtakım tapım kurumlarını oluşturma gereği yoktur.

    5- ibazilik (ibaziye) kolu kendinden olmayanları dinsiz sayar, ali yalancıdır, çıkarcıdır. bu kolun da hafisilik (hafisiye), harsilik (harsiye), raiba, yezidilik (yezidiye) gibi yan-kolları vardır.

    6- muhme koluna göre de ali suçludur, yanlış yoldadır, yandaşları dinsizdir.

    bu kollar kuzey afrika dolaylarında, ırak'ta, zengibar' da yaygındır. bu durum da, inançla yaşama biçimi arasındaki bağlantıyı gösterir.
  • 0
    yuceltanay 28.6.2018 22:31 ~ 22:32
    hariciler genelde çöl araplarıdır. islam öncesinde fakir bir halde yaşamışlardır. çölde yaşamaya devam ettiklerinden islam'a girince de ekonomik durumları iyileşmez. bunların fikirleri basit, tasavvurları dardır. bu yüzden "dinde mutaassıp, mahakeme güçleri noksan" insanlardır. çabuk öfkelenirler, kolaylıkla infiale kapılırlar. yaşadıkları çöl misali, sert tabiatlı, katı kalplidirler.

    hariciler gayri müslimler yerine hep müslümanlarla uğraşmışlardır.

    hoşgörüsüzlük, fanatiklik, kendinden olmayanlara kapıları kapatmak, kaba kuvvete, şiddete başvurarak politik değişmeyi etkilemek ve dar kafalılık bunların en belirgin özelliklerindendir.

    hariciler her günahı küfür olarak kabul ederler. büyük günah işleyenlerin ebedi cehennemde olacağını söylerler. onlara göre küfür ve imanın ortası yoktur. amelin imandan bir cüz olduğunu iddia ederler. müşrikler ve kafirler hakkında inen ayetlerin zahiri manalarından hareketle hüküm çıkarırlar.