6

tatlı, ekşi, tuzlu ve acının yanına resmi olarak eklenmiş beşinci tat: umami

dört ana tadı hepimiz biliyoruz ancak "beşinci tat" olarak kabul edilmesinin üzerinden otuz yıl geçmesine rağmen hala pek bilinmeyen bir tat daha var.
acı, tatlı, tuzlu ve ekşi olmayan beşinci tattır. kişinin farkında olmadan o gıdaya bağlanmasını sağlar, pek çok deniz ürünü örtülü de olsa bu tadı verir, soya sosu ile hazırlanan besinlerde umami çok belirginleşir. tanım olarak kendisine "5.tat" deyip geçebiliriz, kelime olarak ise japonca'nın derin ifade gücünü bir kere daha gözümüze sokuyor.

felsefi olmadan tanımlamak gerekirse, umaminin yemeğin lezzet, texture yani; doku ve yoğunluğunun bileşkesinden oluşan bir tat algısı olduğu iddia edilir.

japon kimyager kikunae ikeda tarafından keşfedilmiştir.
japon mutfağından bir örnek özellikle sabah kahvaltısında enerji verici olarak pilav üstüne, taze yeşil soğan, hardal, soya sosu ve isteğe göre bir çiğ yumurta kırılarak karıştırılıp tüketilen fermente olmuş soya fasülyesidir. bu lezzeti japon toplumunda dahi ya çok sevenler ya da yoğun keskin kokusu ve uzayan yapısı sebebiyle nefret edenler vardır.
natto nam-ı değer fermente olmuş soya fasülyesi
seyler.ekstat.com/.../...40262013192.jpg
türk yemek kültüründe de umami tatlar bulunmaktadır. genelde kiminin sevip kiminin nefret ettiği sınırda lezzetlerdir. örneğin; bamya yemeği. bamyanın çekirdekli, süngerimsi yapısı ve öz sıvısı umami bir tat yaratır. burada en önemli faktör türk mutfağından bu umami birleşeni olan bamya sümüğünden kurtulma çabasıdır. örneğin; bamyanın başı özellikle çok kesilmez ki bu öz su yemeğe akmasın. halbuki umami tadını keşfeden japon mutfağı özellikle bu sıvıyı yemeğe akıtarak umami unsurunu ön plana çıkarmayı hedefler.
umami unsuru ön plana çıkarılmış bir japon yemeği: yamaimo okura natto
seyler.ekstat.com/.../...41991540571.jpg
son yemekteki beyaz sıvı, bamya kaynaklı değildir. bu yemekte yamaimo, yani yer elması kullanılır. bu sıvı da bamyanın öz suyunun püre haline getirilmiş yer elmasıyla ( tororo macunu) karışması sonucu oluşur.
asya kökenli insanların yaklaşık yüzde 90'ında, hint-avrupa kökenlilerin ise sadece yüzde 65'inde bulunur bu tadı alabilen dil tomurcukları. bu yüzden asyalıların büyük çoğunluğu doğal olarak asya mutfağından hoşlanırken bir kısım avrupalı ve amerikalı asya yemeklerini tatsız tuzsuz ve kimi zaman rahatsız edici lezzette bulurlar.

seyler.eksisozluk.com/tatli-eksi-tuzlu-ve-acinin-yanina-resmi-olarak-eklenmis-besinci-tat-umami

  • 0
    ademak 5 ay önce
    ilginç bir konu, mümkünatı var bence
  • 1
    hedap 5 ay önce
    bamya mecazi anlamda bir uzunluk birimdir.
  • 1
    galen 5 ay önce
    japonlar yemeklerinde çokça kullanır bu tadı. bi keresinde bu tad hakkında belgesel izlemiştim güzeldi.
  • 0
    aynendiyerekyasamak 5 ay önce
    bundan canan karatay çok bahsediyor
  • bilin istedim

    Her türlü az bilinen, çok bilinen, duyulsada ne olduğu tam olarak bilinmeyen kavramların açıklandığı. puivin bilmesini istediğiniz bilgi, anı,fıkra, makale, görselleri paylaşabileceğiniz, sesinizi özgürce duyurmak istediğinizde seçeceğiniz bölüm

    422 takipçi
  • abone ol
  • moderatörler
    ibrahimisbilir

  • bu bölüm #sosyal bölümünün alt bölümüdür.
  • 1. bölüm açıklamasına uygun olmayan başlıklar açmayınız.

    2. yanlış bir bilgi gördüğünüzde yazara düzeltmesi için rica ediniz.

    3. açılan başlığı gerekli buluyorsanız (+), gereksiz buluyorsanız (-) yönünde işaretleyiniz.



     ilgili bölüm;

    kara delik