4

tepük

tepük; tepmek, tekmelemek anlamında kullanılan bir sözcüktür.

tepük türklerin tarihte hun ve göktürkler’den beri oynadığı, bugün adına futbol denilen oyun.

‘’tarihi belgeler top oyununun orta asya'da ortaya çıktıktan sonra, çin ve hindistan'a, oradan da avrupa'ya gittiğini göstermektedir.’’ (christian authier, futbol a.ş., istanbul, kitap yayınevi, 2002, s.16)

‘’göktürkler, her yıl belirli bir zamanda ‘ecdat mağarası’nda atalarına kurban kesiyorlardı. onlar aynı şekilde bayram kutlamalarına da, beşinci ayın ikinci yarısında ‘gök tanrı’ ve ‘kutsal yer ve su’ için kurban kesmekle başlıyorlardı. kurbandan sonra da topluca eğlenceye geçilmekteydi. özellikle kızlar, ayak topu (tepük=futbol) oynamaktaydı. herkes kımız içmekteydi. bundan sonra da şarkılar söylenmekteydi.’’ (eberhard 1942: 87; liu mau-tsai, çin kaynaklarına göre doğu türkleri, 1958, s.42)

‘’ve top oyunu hıtay'da güzeller işidir ve dahi harabeti (düzensiz kalabalık) çok olan ve sığır kursağından top yüzmüşler (yapmışlar) ve mahbub (erkek) ve mahbubeleri (kadınları) durdurmuşlar ve topa ayaklar ile ururlar (vururlar). şöyle ki; elin ol topa değdirmeye ve ol topu yere düşürmeye ve nazik ayak ile dürde (ite), saklara (baldırlara) ve usulsüz vurmak ve yere düşürmek ve daireden taşra (dışarı) çıkmak vaki olmaz.’’ (seyyid ali ekber, hıtay-ı name, s.56)

orta asya türklerini anlatan ‘la tartarie’ adlı eserde, tsang kentinde, kız ve erkeklerden kurulu takımların ayak topu ile oynadıkları, bu merakla bu heyecanlı oyunu izleyen hiuan adlı çinlinin şunları anlattığı kaydedilir: ‘’büyük mabetlerde sık sık ayak topu müsabakaları yapılır. bu oyunda topa elle dokunulmaz, ya ayakla ya da başla vurulur ve topu hasım kaleden içeri sokmak için uğraş verilir.’’ (erdoğan arıpınar, türk futbol tarihi, tff yayınları, istanbul, cilt ı, s.8 - kaan arslanoğlu, futbolun psikiyatrisi, istanbul ithaki yayınları, 2005, s.28–30)

‘’ünlü türk düşünürü kaşgarlı mahmud'un 25 ocak 1072 ila 10 şubat 1074 tarihleri arasında yazdığı ünlü eseri ‘divan-ı lügat-it türk’ün ilk cildinin 323'üncü sayfasında eski türk boylarının orta asya'da "tepük" adıyla andıkları bir ayak topu oyunu oynadıklarından bahis vardır. türklerin ‘tepük’ oynarlarken kullandıkları toplar, ilk dönemlerde oval kalıplara dökülen iğ arşağı biçimindeki kurşun kitlesinin üzerine keçi kılı veya keçe sarılmak suretiyle yapıldığı; zamanla bunların değişime uğradığı ve daha yumuşak cisimlerden yapılmış topların tercih edildiği, bunun için de içi hava ile doldurulmuş ve yuvarlanmış kuzu tulumlarının kullanıldığı yine aynı eserden öğrenilmektedir.’’ (cemal alpman, eğitimin bütünlüğü içinde beden eğitimi ve sporun çağlar boyu gelişimi, birinci baskı, istanbul milli eğitim yayınevi, 1972, s.34-35)

‘’ayasofya kütüphanesi'nde 3029 numarada kayıtlı ‘tarih-i timur’ adlı eserde de timur döneminde türklerin, içi havayla doldurulmuş kuzu postundan yapılma toplarla oynadıkları; bu oyunda topa elle dokunmanın ve çizgiden dışarı çıkarmanın yasak olduğu yazılıdır. ve timur'un bu oyunu askerlerine bir çeviklik talimi için yaptırdığı kaydedilmektedir.’’ (doç. dr. t. hakan ongan, doç. dr. dündar murat demiröz, akademik futbol: futbolda rekabet başarı ilişkisi, s.38)
  • 2
    gaddarus 16 gün önce
    bizde tepik olarak söylenir. ninem dedem hep tepik der "çocuğa tepikle vurmuş", "tasa tepik atmış" gibi
  • 0
    ademak 16 gün önce
    tekmeden çok daha etkileyici
  • bilin istedim

    Her türlü az bilinen, çok bilinen, duyulsada ne olduğu tam olarak bilinmeyen kavramların açıklandığı. puivin bilmesini istediğiniz bilgi, anı,fıkra, makale, görselleri paylaşabileceğiniz, sesinizi özgürce duyurmak istediğinizde seçeceğiniz bölüm

    422 takipçi
  • abone ol
  • moderatörler
    ibrahimisbilir

  • bu bölüm #sosyal bölümünün alt bölümüdür.
  • 1. bölüm açıklamasına uygun olmayan başlıklar açmayınız.

    2. yanlış bir bilgi gördüğünüzde yazara düzeltmesi için rica ediniz.

    3. açılan başlığı gerekli buluyorsanız (+), gereksiz buluyorsanız (-) yönünde işaretleyiniz.



     ilgili bölüm;

    kara delik