1

berdel

berdel, aileler arasında anlaşma, kan borcu vs. durumlarında ortaya çıkan töresel bir evliliktir. kısaca iki ailenin kadınları takas edilir. mesela, zerrin ve kamil kardeşler; berfin ve ahmet'te kardeşler. zerrin ahmet ile evleniyor, berfin kamil ile. ve buna itiraz etme şansları da yok. zaten onlarda itiraz etmezler. çünkü, aileler küçük yaşta çocuklara berdeli aşılarlar. bu soylarının devamı için zorunludur. yaşdıkları şartlar ve zorluklar töre halkını buna zorluyor.

genelde diyarbakır, urfa ve çevresinde; doğu anadolu'da ve eskiden ege ve akdeniz'de, soyların devamı ve aileyi bir arada tutmanın bir yolu olarak berdel kullanılmıştır.

berdelin en büyük özelliği karşılılık özelliği. mesela kadınların değişimi için toplanılan alana iki ailede eşit sayıda arabayla gelir, eşit sayıda mermi sıkılır, eşit sayıda kadın ve erkek ortamda bulunur. eğer bir taraf fazldan bir şey yapmaya, gösteriş olsun diye çok araba getirmeye kalkarsa, karşı taraf berdeli bozabilir. tabi buna gücü yetiyorsa. çünkü, diğer berdel tarafı bunu gururlarına yediremeyip kan davasını başlatabilirler.

diyelim ki, bir taraf anlaşamadı. boşanma kararı alıp, ayrıldılar. o zaman karşı tarafta bulunan berdelde ayrılmak zorundadır. karşılıklılık ilkesi bunu gerektiriyor.

berdel zordur. bu zorluğu ufak bir alıntıyla vurgulayıp, yazımı bitiriyorum.


şebnem eraş, berdel - ntv yayınları;

"tozlu toprak yollardan geçerek düğün yerine ulaştık. halay çekenler, düğün çadırı, büyük kazanlarda yemek pişiren kadınlar, pırıl pırıl göz alıcı giysileriyle genç kızlar....

yemekler yendi, oyunlar oynandı. gelin zerge efkarlı bir sigara yakmış, mutsuz ve isteksiz bekliyordu. yanına gidip konuştum. "istemiyor musun?" diye sordum.

"nasıl isteyeyim ki? yüzünü bir kere bile görmemişim" dedi.

diğer gelin şemse'nin köyüne gittim; onunla da görüştüm. o da istemiyor.

değiştirme vakti geldiğinde zerge ağlamaya başladı. onunla birlikte bûtün kızlar da. abasını, duvağını zar zor giydirdiler. abisi geldi son kez sarıldı. zerge'yi arabaya bindirdiler.

değiştirme yerine vardığımızda zerge'yi indirdiler arabadan. şemse inmedi, direndi. bağırış çağırış, tuttular kolundan zorla indirdiler. zerge'yi aldılar, şemse'yi verdiler onun yerine; berdel ettiler."

isimlerde değişiklik olabilir; fakat, bu gerçek bir hikayedir.

bu içeriğe henüz yorum yapılmamıştır.

  • nedir

    Bir kavramı yada başka bir şeyin anlamını anlatmanızı sağlayan bir bölüm.

    75 takipçi
  • abone ol
  • moderatörler
    filozofunsakali

  • bu bölüm #kültür-sanat bölümünün alt bölümüdür.

  • bölümün konusu dışında içerik girmek yasaktır.