3
padişah anneleri neden yabancı idi?

osmanlı padişahları neden yabancı kadınlarla evlendiler?
osmanlı çok ilginç olayları ve bugün dahi hala çözülememiş birçok sırrı içinde barındırmış bir cihan imparatorluğudur. kuruluşu olan 1299 yılından ortadan kalktığı 1923 yılına kadar 623 yıl yaşamış 74 ayrı ülkeyi imparatorluk içinde yönetmiş ve çöktüğü zaman kalıntısından 36 devlet çıkmıştır.
ortaasyadan 300 çadırla söğüt kasabasına gelen ve bir dünya devleti çıkaran
osmanlıların kurdukları bu büyük imparatorlukta bugün bile tam anlaşılamamış birçok olay ve uygulamalar olmuştur.
bunlardan bu güne kadar çözülemeyen en önemlileri:
padişahların kardeş ve çocuklarını öldürmeleri, padişahların neden hacca gitmediği, haremin esrarı ve bugün bakacağımız padişahların neden yabancı kadınlarla evlendikleri ve padişah annelerinin neden türk olmayan kadınlar olduğu konusudur.

esir cariyeler
birkaçının dışında padişah analarının hepsi rus, yugoslav, rum, ukraynalı çerkez gürcü bulgar italyan, ispanyol gibi yabancı kadınlardır.
padişah eşleri, küçük yaşlarda ganimet olarak veya esir pazarlarından alınmış kızlardan seçilirdi. bunlar çok sıkı bir eğitimden sonra cariye olurlardı.
osmanlı imparatorluğu bir islâm devleti idi, devletin ortak noktası islam’dı. osmanlı da “yabancı” demek, müslüman olmayan demekti…başka ırktan olmak yabancı sayılmıyordu.. müslüman olduktan sonra türk, yugoslav, rus, bulgar ispanyol, italyan olmak fazla bir şey değiştirmiyordu.
bütün padişah anneleri da çocuklarını müslüman olarak doğurmuşlardır, milliyetlerine bakılmamış müslüman olmaları yeterli görülmüştü.. osmanlı “biz yabancı kadın aldık” veya “bizim annemiz yabancı” demiyordu böyle bir kavram ve dertleri yoktu, müslüman olmak yeterli idi

cariye nasıl olunurdu?
cariyenin yetiştiği yer "harem okulu"dur, yetişme süreci uzun ve zor bir süreçti. padişah eşi olabilmesi ise büsbütün zordu. bunun için harem'de üst düzey öğrenim görmüş olması yetmiyor, ayrıca gizli-açık tüm sınavlardan başarıyla geçmesi ve dini- insani sorumluluklarını eksiksiz yerine getirmesi gerekiyordu.
o kadar ince elenip sık dokunuyor ki, bir kerecik sabah namazını kazaya bırakan cariyenin üstü çiziliyor, padişaha eş olarak seçilme ihtimali ortadan kalkıyor, sadece hizmetçi olarak değerlendiriliyordu.
cariyenin eğitimi sekiz yıl kadar sürüyordu. bu süre içinde hem dinin, hem dünyanın tüm incelikleri öğretiliyor, musikiden nezakete, temizlikten çocuk yetiştirmeye kadar gerekli bilgilerle donatılıyorlardı. çocuk yaşta harem'e alınıp eğitildikleri için, eski inançlarından hiç bir iz kalmıyordu.
ya kalmışsa?
mümkündür, bir iki tane de olsa vardır. eski dininde kalmak isteyen cariye padişaha takdim edilmez, sadece saray hizmetçisi olarak hayatına devam edebilirdi, baskı görmezdi.

sıra ile padişahlara bakıldığında
osmanlı padişahlarının ilk ikisi türk anneden, diğerleri sonradan müslüman olmuş yabancı cariyelerden dünyaya gelmiştir.
orhan gazi, bizans prensesi theodora, yıldırım bayezit sırp kralının kızı despina ve ıı. murad sırp mara dışında hıristiyan kadınla evlenen padişah yoktur.
sultan birinci murad’ın annesi rum horafira müslüman olup nilüfer hatun adını almıştır. yıldırım bayezid’in annesi bulgar marya müslüman olmuş, gülçiçek hatun, ikinci murad’ın annesi veronika müslüman olup emine hatun adını almıştır…
fatih sultan mehmed’in annesi sırp despina müslüman olup hüma hatun olarak tarihe geçmiştir. kanuni sultan süleyman’ın annesi polonyalı helga müslüman olup hafsa sultan, sultan ikinci selim’in annesi ukraynalı roxana müslüman olup hürrem sultan adını almıştır. kaynak: yavuz bahadıroğlu

neden yabancı eş aldılar?
osmanlı uzmanı tarihçileri padişahların neden yabancı bir milletin kadınlarını eş aldıkları konusunda birleştiği birinci neden padişahın türk olan eşinin ailesi ile uğraşmak istememesidir.
yıldırım bayezid bununla çok uğraşmıştır. türk olan eşi padişahtan kendi akrabaları için iş, rütbe, torpil istemiştir. padişahlar yabancı kadınları, böyle sorunları olmadığı için tercih etmişler bu sonradan bir gelenek olarak devam etmiştir.
yukarıda bahsettiğimiz gibi osmanlı'da üst kimlik islam idi ve insanlar kesinlikle milliyetlerine göre ayrılmazdı, devletin yapısı din esasına göre düzenlenmiş, ister atadan kalma, isterse sonradan olsun, her müslüman eşit ve devletin aslî sahibi sayılmıştır, bu hüküm padişah eşlerini ve annelerini de kapsamaktadır.
osmanlılar yabancı kökenli cariyeleri tercih ederken güçlü aileler meydana gelmesinin önüne geçmek istiyorlardı.. en son güçlü aile fatih zamanına kadar varlığını sürdüren çandarlızâdeler idi.. bunlar o kadar güçlenmişlerdi ki, zaman zaman padişahı zor durumda bırakabiliyorlardı. son temsilcileri istanbul’un fethine karşı çıkan çandarlı halil paşa, fatih tarafından idam ettirilmişti.

osmanlı türk’tü
osmanlı, bir türk imparatorluğudur..fakat bunu diğer unsurlara hissettirecek bir siyaset izlememişlerdir. çünkü onlarca etnik unsuru bir arada tutmanın başka yolu yoktu.
konuyu özetlersek, yabancı kadınlarla evlenmedeki en önemli neden padişahların eşinin ailesiyle uğraşmak istememesidir. türk’le evlenen birkaç padişah bu konuda çok sorun yaşamıştır. kızın ailesinin yönetimde ağırlığının olmasını engellemek, bir nevi aristokrasiyi daha doğmadan önlemekti
bu osmanlı'nın bir türk devleti olma gerçeğini asla değiştirmedi. padişahlar türk soyundan ve türk ırkından geliyorlardı osmanlı oğuz hanın oğullarından günhan’ın oğlu kayı’nın soyundan gelmektedirler, kökenleri kayı boyuna dayanıyordu. devlette halk türkçe konuşurdu türk adetleri yaşatılırdı. kayı boyu ortaasyadan gelip bizansın sınırı olan söğüt kasabasına yerleşmiş ve 1299 yılında burada devletlerini kurmuşlardır.

aslını unutamayanlar
bazen de yabancı kökenli kadınlar müslüman olsalar da kendi geleneklerini unutamıyorlardı. ıı. mahmut’un annesi nakşıdil sultan, ölmeden önce oğlundan papaz istedi. ıı. mahmut da annesinin son dileğini kabul ederek bir papaz çağırttı ve böyle bir olayın tekrarlanmaması için hareme sadece müslüman olan çerkez ve gürcü cariyeler seçildi.
bu kural son padişah sultan vahdettin’e kadar sürdü. vahdettin haremi dağıtma kararı aldı. cariyeler kendilerine yetebilecek bir para verilerek serbest bırakıldılar. bu hanımlar üst düzey osmanlı devlet adamları ile evlendiler. saraylı hanım ve saraydan çıkma hanım denilen hanımlar bunlardır.

kaynaklar:-
ali kemal meram, padişah anaları,
ismet bozdağ, hanzade sultanefendi
yavuz bahadıroğlu
mehmet yeşeren
bernard lewis, modern türkiye'nin doğuşu,
çetin altan, "tarihin korkunç yüzü”,
ahmet şimşirgil, tarih ve düşünce dergisi

bu içeriğe henüz yorum yapılmamıştır.



popi yükleniyor...

popi yükleniyor...

pupu yükleniyor...

pupu yükleniyor...

tepe yükleniyor...

tepe yükleniyor...