6
bağlaç olan “de”nin yazımı
bağlaç olan “de” her şeyden önce bir sözcüktür, bu sebeple kendinden önceki sözcükten ayrı yazılır. türkçede sözcük türleri dediğimizde aklımıza şunlar gelir: ad, fiil, sıfat, zamir, zarf, edat, bağlaç ve ünlem. o halde bağlaç olan “de”, bu sekiz sözcük türünden biridir.

bağlaç olan “de” kendinden önce gelen sözcükten ayrı yazılmasına rağmen, kendinden önceki sözcüğe kalınlık-incelik yönünden uyum sağlar, yani “da, de” biçimlerine girer.

bağlaç olan “de” kendinden önceki sözcüğe ünsüz benzeşmesi yönünden uyum sağlamaz. çünkü bağlaç olan “de”nin sadece yumuşak ünsüzlü biçimi vardır: “da,de”. kendinden önce gelen sözcük ister yumuşak ünsüzle, ister sert ünsüzle bitsin bağlacımız her zaman “da, de” biçimindedir. sert ünsüzle biten sözcüklerden sonra “de” bağlacını “ta, te” biçiminde sert ünsüzle yazmak bir yazım yanlışıdır.

bağlaç olan “de”nin yazımıyla ilgili olarak bilinmesi gereken özellik ve kuralları şu şekilde sıralayabiliriz.

bağlaç olan “de”;

* bir sözcük olduğu için kendinden önceki sözcüğe bitişmez, her zaman ayrı yazılır.
* yalnız “da, de” biçimi vardır, “ta, te” biçimi yoktur.
* vurgu kendinden önceki sözcük üzerindedir.
* özel adlardan sonra geldiğinde, özel ad ile bağlaç olan “de” arasına kesme işareti (’) konmaz.
* cümleden çıkardığımızda cümlenin yapısında ve anlamında bozulma olmaz. sadece cümlenin anlamında biraz daralma, eksilme görülür. bu konuyu biraz açalım. “peki cümleden attığımızda bozulma olmuyorsa, acaba ‘de’ bağlacını iş olsun diye mi kullanıyoruz? ‘de’ bağlacı, cümleye anlam yönünden hiçbir katkı sağlamıyor mu?” gibilerinden sorular aklımıza gelebilir. elbette ki dilimizde kullandığımız her sözcüğün belli bir amacı vardır. “de” bağlacı da cümlelere türlü anlam incelikleri, anlam zenginliği katar. kural şu: “de” bağlacını cümleden çıkardığımızda, cümlenin anlamı bozulmaz. bu ifade doğru, fakat gerisi var. “de” bağlacı olan cümle ile “de” bağlacı çıkarılmış cümle, ifade ettiği anlam yönünden aynı değildir. “de” bağlacını cümleden atarken, aynı zamanda “de” bağlacının cümleye kazandırdığı belli bir anlam inceliğini de cümleden atmış oluruz.

“yemeğin yanına salata da ister misin?”
“ben ağlamayayım da kimler ağlasın?”
“arabayı satıp da arsa mı alsak?”
“onunla konuşsam da beni dinlemez.”
“hırsızı görmüş de korkusundan sesini çıkaramamış.”
“gecenin bir vakti annem de annem diye tutturdu.”
“er geç kader bize de güler.”
“seni gördüm de içim rahat etti.”
“çocuklar okusun da ne okursa okusun.”
“telefon da telefon diye her gün başımın etini yiyor.”
“hoşuna gitse de gitmese de bu kurallara uyacaksın.”
“nişanlın amma da cimriymiş.”
“patronunla konuşsan da birkaç gün izin alsan.”
“anadan geçilir de yârdan geçilmez.”
  • 1
    haydar 2 ay önce
    günümüz sosyal medya insanları için faydalı bir yazı olmuş
    1
    cyranodebergerac 2 ay önce
    kendim yazmadım puvo, şuradan alıntıdır; (yenimakale.com/....html)

    ama evet puiv ve bilumum sosyal sitenin kapısına asılması gerekiyor.
  • 1
    oxygen 2 ay önce
    dahi anlamındaki de. iki dahi bir araya gelirse dede.

    yalnız de ayrı


  • yazmaca

    0 takipçi

  • abone ol

  • moderatörler

    cyranodebergerac

  • güzelyazı defterinizi

popi yükleniyor...

popi yükleniyor...

pupu yükleniyor...

pupu yükleniyor...

tepe yükleniyor...

tepe yükleniyor...